فصل هفتم نشانيهاى وجود سنگ در كليه براى اينكه بدانى كه شخص مراجع سنگ در كليه دارد يا اينكه دارد سنگ در كليه‌اش توليد مىشود ، نشانيهاى زير را بشناس ! 1 - اگر بول بيمار اول غليظ و پرمايه است و بعدا كم مايه و رقيق مىشود ، حدس بزن كه سنگ در كليه توليد شده باشد ؛ زيرا مادهء غليظ ادرار بند آمده و به بيرون راه نيافته ، و تنها قسمت رقيق و كم‌مايه توانسته كه دفع شود . 2 - ممكن است كه بيمار سنگ كليه حالش برعكس باشد ؛ يعنى ابتدا بولش رقيق و كم‌مايه باشد و بعدا غليظ شود ، كه چنين حالتى نشان از نيرومندى دستگاه دفع ادرار و گشادى مجراى ادرار دارد . 3 - ممكن است بول بيمار مقدار زيادى ته‌نشين داشته و به حالتى شبيه باشد كه بيماران كبدى دارند . 4 - تا بول صاف و روشن‌تر باشد و تا صافى و روشنى بول بيشتر دوام كند و تا ته‌نشين بول كمتر باشد ، دليل بر سختى سنگ كليه است و اين نشانيها از سخت بودن سنگ گزارش مىدهند . 5 - گويند در هركسى و بويژه در كسانى كه به سن پيرى رسيده‌اند ، هرگاه ادرارشان به رنگ سياه بود و درد همراه داشته باشد يا درد نباشد ، آژيرى است كه سنگ در مثانه دارد توليد مىشود . 6 - هرگاه ديدى كه ماسه مانندهايى در بول بيمار ته‌نشين شد و آن ماسه مانند رنگ مايل به سرخى يا زردى داشت ، دليل بر پيدايش سنگ است . 7 - اگر با وجود ته‌نشين ماسه مانند سرخ‌فام يا زردفام ، سنگينى در دندهء كمتر احساس شد و دندهء كمر به درد آمد ، كه بيمار احساس مىكند چيزى در آنجا گير كرده و حبس شده است ، و هرگاه بيمار حركت كرد ، اطراف دندهء كمتر نيز به درد آيند ، شكى نيست كه سنگ موجود است و اين احساس درد كمر و اطراف كمر دليل بر زورمندى نيروى دفع‌كننده و گشادى لوله رگهاى دفع ادرار است . 8 - درد بسيار شديد از اثر سنگ كليه وقتى بيشتر از هر حالتى بروز مىكند كه سنگ در مرحلهء نخستين تكوين باشد ؛ زيرا راه خود را به زور مىگشايد و جاى خود را گشادتر مىكند ، و در آن وقت است كه هرگاه بيمار حركت مىكند درد و آزار خود را به نمايش مىگذارند . 9 - احساس درد از اثر سنگ در درجهء دوم وقتى بروز مىكند كه سنگ حركت مىكند و به لوله رگهاى بول ريز در مىآيد . بويژه وقتى كه مىخواهد از مثانه پايين‌تر برود . 10 - شايد به محض وجود سنگ در كليه و همين‌كه انسان جنبيد و حركت كرد ، درد بروز كند . 11 - اگر مادهء ماسه‌اى توليد سنگ بر خود جمع آمده و منعقد شده و آرامش يافته و جاى گرفته است و در اين حالت بيمار نيز حركت نمىكند - مشروط بر اينكه دارندهء كليه و سنگ كليه چندان شكمش بيش از حالت طبيعى سير و مالامال نباشد كه فشار بر كليه وارد آيد و سنگ را تكان دهد - دردى احساس نمىشود و تنها احساس سنگينى هست . 12 - پرخورى و سير شدن و مالامال شدن معده ، درد ناشى از سنگ كليه را بيشتر برمىانگيزد و بويژه اگر غذا به روده وارد شد و از روده‌ها گذشت ، درد بيشتر خودنمايى مىكند .